tohumlar
tohumlar

Tohumlar Arasında Genetiği Değiştirilmiş Organizma (GDO) nedir?

Tohumlar arasında klasik melezleme yöntemleri ile gen değişimi mümkün olmayan türler arasında, biyoteknolojik metotlarla gen transferi yapılan organizmalara denir.

GDO, bitki ve hayvanların  istenilen bir özellik katmak için başka bir canlıdaki genetik özelliği kopyalayarak diğer canlıya aktarılmasıyla ortaya çıkan yeni organizmaya GDO (Genetiği Değiştirilmiş Organizma) denir.

Her zaman gündeme geldiği üzere;  GDO’lar kolera bakterisi geni taşıyan yonca, akrep geni taşıyan pamuk, tavuk genli patates, balık genli domates gibi gıdalar şeklinde karşımıza çıkabilir.

Her gıda ve yem ürününde GDO var mıdır?

Dünyada pek çok üründe gen transferi çalışmaları yapılmış olmasına rağmen ticari değere haiz GDO’lu ürün sayısı oldukça sınırlıdır. Bu çalışmalar sonucunda, belli başlı ürünler olan soya, mısır, pamuk ve kanola üretimi, dünya tarım ürünleri piyasasını etkileyebilecek düzeye ulaşmıştır. Bu dört ürüne kazandırılan özellik, verim artışından ziyade; Soyada; yabancı ot ilaçlarına, Mısırda; yabancı ot ilacının yanı sıra koçan ve sap kurduna, Pamukta yabancı ot ilaçları ile pembe kurt ve beyaz sineğe, Kanolada da yabancı ot ilaçlarına karşı dayanıklılığı amaçlamıştır. Bu ürünlerin dışında denemeleri devam eden ve ticarete konu olmayan ürünler de vardır.

Hibrit tohumunun GDO ile bir ilgisi var mıdır?

 

Hibrit, kendi türleri arasında doğal yoldan yapılan melezleme ile elde edilen tohumları ifade eder. Dolayısı ile Hibrit tohumlarının GDO ile bir ilgisi yoktur. Avrupa Birliği (AB) ülkelerinin tamamında izin verilen 27 farklı GDO ihtiva eden gıda ve yemlerin ithalatı ve tüketimi tamamen serbesttir. İspanya, Çek Cumhuriyeti, Romanya, Portekiz, Polonya, Almanya ve Slovakya’da GDO’lu mısır üretilmektedir.

 

GDO’lu ürünler ile ilgili uluslararası mevzuat nedir?

  

GDO’lu ürünlerin muhtemel risklerine karşı insan, hayvan, çevre ve biyolojik çeşitliliğin korunmasını sağlamak üzere Birleşmiş Milletler Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi çerçevesindeCartagena Biyogüvenlik Protokolü hazırlanmıştır. Bu Protokol, ülkelerin mevzuatlarının hazırlanmasında temel teşkil etmektedir. Ülkemiz dahil AB Komisyonu ve AB’ye Üye ülkelerin de içinde bulunduğu 157 devlet Cartagena Biyogüvenlik Protokolü’ne taraftır. Dünyada GDO’lu ürünlerle ilgili iki temel yaklaşım vardır: GDO’lu ürünlerin geleneksel ürünlerle aynı olduğunu ve risk taşımadığını savunan, aralarında ABD, Çin, Hindistan, Kanada, Arjantin, Avustralya, Brezilya, Yeni Zelanda’nın da bulunduğu “GDO Taraftarları” ülkelerdir. ABD hariç diğerlerinde yasal düzenlemeler bulunmakta olup, ABD’de etiketleme dahil, herhangi bir kısıtlama yoktur. GDO’lu ürünlerin geleneksel ürünlerden farklı olduğunu ve risk taşıdığını savunan ülkeler ise “İhtiyatlı Yaklaşanlar” olarak nitelendirilmektedir. Türkiye ve AB üyesi ülkeler, GDO konusuna ihtiyatlı yaklaşma prensibini benimsemişlerdir. Bu ülkelerde, bilimsel organlar tarafından risk değerlendirmeleri yapılmaktadır.

AB’nin GDO’lu ürünlere karşı tutumu nasıldır?

 

Avrupa Birliği Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) bir GDO için başvuru gerçekleştiğinde, bilimsel risk değerlendirmesi yapmaktadır. Bu doğrultuda Bakanlığımızca hazırlanan yönetmelik kapsamındaki Bilimsel Komite de, söz konusu risk değerlendirme çalışmaları için oluşturulmuştur. GDO’nun risksiz bulunması halinde AB’de nihai karar, siyasi mekanizma tarafından alınmakta, ilgili ürünün ithalat ve ticaretine izin verilmektedir. Ancak izin verilen bu genleri taşıyan bitkilerin üretimi, her ülkenin kendi inisiyatifindedir.

Dünyada hangi ülkeler, ne kadar alanda GDO üretiyor?

Sıra Ülke Alan(milyon da) Ticari olarak üretilen GDO ürünler
1 ABD 625 Soya, Mısır, Pamuk, Kanola, SakızKabağı, Papaya, Yonca, Şeker panc.
2 Arjantin 210 Soya, Pamuk, Mısır
3 Brezilya 158 Soya, Pamuk, Mısır
4 Kanada 76 Kanola, Mısır, Soya, Şeker pancarı
5 Hindistan 76 Pamuk,
6 Çin 38 Pamuk, Kavak, Petunya, Papaya
7 Paraguay 27 Soya
8 Güney Afrika 18 Mısır, Soya, Pamuk
9 Uruguay 7 Soya, Mısır
10 Bolivya 6 Soya
11 Filipinler 4 Mısır
12 Avustralya 2 Pamuk, Kanola, Karanfil
13 Meksika 1 Pamuk, Soya
14 İspanya 1 Mısır
15 Çek Cumhuriyeti <1 Mısır
16 Romanya <1 Mısır
17 Portekiz <1 Mısır
18 Polonya <1 Mısır
19 Slovakya <1 Mısır
20 Almanya <1 Mısır
21 Şili <1 Mısır, Soya, Kanola
22 Kolombiya <1 Pamuk, Karanfil,
23 Honduras <1 Mısır
24 Mısır <1 Mısır

 

Tarım ve Orman Bakanlığının Tohum Yönetmeliği ve Raporuna ulaşmak için tıklayın.

Tarım ile ilgili diğer yazı ve haberlerimize ulaşmak için tıklayın.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz